| Ці знойдзе ўжыванне ўнікальная тэхналогія? |
|
|
|
Не кожны дзень з'яўляюцца на святло ідэі, якія абяцаюць не толькі вялікі народнагаспадарчы эфект, але, не выключана, новыя падыходы ў двигателестроении і нават адкрыццё цікавых з'яў на ўзроўні тэарэтычнай фізікі. Тэму гэтага артыкула падказалі ў камітэце эканомікі Брэсцкага аблвыканкама. Пинчанин Сяргей Телятицкий, некалькі гадоў які займаўся даследаваннямі і выпрабаваннямі распрацаваных ім «прылад актывацыі паліва», сцвярджае, што характарыстыкі існых рухавікоў можна значна палепшыць мадэрнізацыяй. Патрэбныя фундаментальныя даследаванні. Але распрацоўка аўтара з працай прабівае сабе дарогу. Некаторыя службоўцы і кіраўнікі прадпрыемстваў дэманструюць дзіўную абыякавасць, асобныя навукоўцы адкрыта зайздросцяць. А тыя, хто на ўласным досведзе пераканаўся ў эфектыўнасці распрацоўкі, назіраючы гэтую хадню па пакутах, завуць яе аўтара — інжынеры па паліве ААТ «Парахонское» — рамантыкам. Але рамантык апынуўся з характарам.
Інавацыі ў рэзервацыі Чарвяк сумневу Некаторы час назад пинчанин зацікавіўся бойка раскручиваемым у аўтамабільнай прэсе амерыканскім брэндам Super Fuel MAX. У рэкламе сцвярджалася, што распрацаваны навукоўцамі прыбор, усталяваны на топливопровод ДВС, уздзейнічаючы на праходзілы струмень паліва магнітным полем, дазваляе дамагчыся больш поўнага яго згарання, што прыводзіць да паляпшэння эксплуатацыйных характарыстак рухавікоў. Калі гэта так, задумаўся пинчанин, то чаму распрацоўка не ўбудоўваецца ў серыйна якія выпускаюцца аўтамабілі? Бо автоконцерны пад ціскам канкурэнцыі дужаюцца за кожную «конь», грам і адсотак. Нешта тут не так. Праблема захапіла, і Сяргей вырашыў заняцца ўласнымі даследаваннямі. Бо для гэтага патрабаваўся нейкі статут, то спачатку зарэгістраваўся як ІП. А пасля, зразумеўшы, што такія «штонікі» для падобных даследаванняў занадта кароткія, стварыў ЧУП у адпаведнасці з прэзідэнцкім указам № 302. Усё з нуля Штуршком да пачатку даследаванняў стала недавер да «тлумачэнням» працы прататыпа Super Fuel MAX на ўзроўні тэарэтычнай фізікі. Калі прылада паказвала вынік, то гэта тлумачылася расшчапленнем кластараў вуглевадародаў. Паміж тым адназначнай высновы — працуе або няма, не было. Абраная пинчанином пазіцыя для даследаванняў — не кіравацца ніякімі тлумачэннямі, усё пачаць з нуля, назіраць і аналізаваць. Збеглага погляду на канструкцыю прататыпа было досыць, каб зразумець: яна не аптымальная, да таго ж існуюць іншыя, больш магутныя фактары ўздзеяння. У 2007 году даследавання пачаліся з мадэлявання. Затым пры садзейнічанні камітэта эканомікі аблвыканкама Сяргей Телятицкий звярнуўся ў аўтобусны парк № 3 г. Пінска, дзе на адным з рэйсавых аўтобусаў была ўсталяваная эксперыментальная мадэль. Праз некалькі дзён адтуль патэлефанавалі: канструкцыя пашкоджаная і дэмантаваная. Гэта прымусіла задумацца аб надзейнасці. А калі прылада стане чыннікам пажару? Неўзабаве рашэнне было знойдзена, а выпрабаванні працягнуліся. Зрэшты, прадпрыемства выпрабаваннямі сябе турбаваць не стала. Зразумела — цвёрды графік, ды і папыталі «зверху». Прылада ўзялі, але неўзабаве вярнулі, нічога не ўдакладняючы. Пратакол усё жа падпісалі: моцнае павелічэнне цягі, паніжэнне выкідаў на 50 %, рэкамендацыі не выконваліся. Наступныя звароты ў розныя арганізацыі нічога не давалі. Кіраўнікі проста кідаліся ад падобных прапаноў. Некаторыя з іх адмаўлялі, нягледзячы на запэўненні аўтара, што з прыладай можна без праблем мінуць тэхагляд па выкідах, і ганялі свае аўтамабілі на тэхабслугоўванне ў іншыя раённыя цэнтры (хоць свае СТО, мабыць больш прынцыповыя, знаходзіліся літаральна за агароджай). У розных СТО, куды аўтар распрацоўкі звяртаўся за незалежнай адзнакай выкідаў рухавікоў аўтамабіляў, як правіла, адмаўлялі. Дапамог толькі дырэктар ТАА «Автошрот» Анатоль Войцехович. Распрацоўку ён праверыў спачатку на асабістым аўтамабілі, а затым дазволіў тэставанне на сваёй вытворчай базе. Выпрабаванні на асабістых аўтамабілях праходзілі без праблем, нягледзячы на асобныя няўдачы, на працягу двух гадоў. Раўналежна з гэтым вялася праца па афармленні тэхнічнай дакументацыі, якой займаўся дасведчаны інжынер па стандартызацыі і сертыфікацыі Яўген Грудовик. Тэхнічную і кансультацыйную дапамогу аўтару аказвалі юрыст Эдуард Линкевич, дацэнт фізіка-матэматычных навук Севярына Сухвало (г. Менск), патэнтавы павераны РБ Тамара Ласка (г, Баранавічы) і кансультант НЦИС Жана Юркевич (г. Брэст). Распавядаюць выпрабавальнікі (па просьбе аўтара рэдакцыя не заве іх прозвішча і мадэлі аўтамабіляў. — А.Х.): Сяргей, кіроўца ААТ «Парахонское»: Я выпрабаваў гэтую прыладу і на грузавіку, і на асабістым аўтамабілі. Ведаючы з майго аповяду аб які мае быць рамонце рухавіка, аўтар настаяў, каб я ўжыў распрацоўку да яго разборкі. Пазней, пры разборцы рухавіка, калі прыступіў да замены кольцаў, выявіў, што абсалютна няма нагара на поршневай групе, кольцах і галоўцы. Чысціць не было патрэбы, як быццам рухавік толькі што з заводу-вытворцы. Акрамя таго, рэальна эканоміцца паліва. Мой аўтамабіль з дызельным рухавіком замест 5,5 л на 100 км прабегу стаў расходваць 3,5 л, павялічылася цяга. Прычым абсалютна ўсё роўна, якой якасці паліва заліта ў бак. Яшчэ да разборкі рухавіка пры мінанні тэхагляду нізкі ўзровень выкідаў выклікаў здзіўленне на СТО. Андрэй, працаўнік ЖКГ (г. Брэст): Я паставіў прыладу на свой аўтамабіль з вялікім аб'ёмам бензінавага рухавіка. Змантаваў у Пінску (дарэчы, гэта нескладаная аперацыя) і ехаў затым па трасе ў Брэст. Калі да ўсталёўкі выдатак быў 10 л бензіну на 100 км, то пасля — 10,5 л на 180 км. Такая жа эканомія была і падчас язды па горадзе. Пры гэтым не мае значэнні, які бензін: 80-й або 92-й. Рухавік працуе лепш і цішэй. Сяргей, кіроўца, Пінскае РСУ: Прылада працуе выдатна. Толькі ўжываць яго трэба з розумам. Аўтар паказаў, як правільна карыстацца прыборам, і папярэдзіў, якога эфекту варта чакаць. У мяне стары аўтамабіль з бензінавым рухавіком. Пасля ўсталёўкі прыбора эканомія паліва склала ў сярэднім 15 %. Шкодныя выкіды ў атмасферу скараціліся ў некалькі разоў. Утрыманне СО2 было 6 %, а стала каля 0,3 %, тое ж самае і па СН. З распрацоўкай — у Акадэмію навук Эксперты Беларускага дзяржаўнага інстытута стандартызацыі і сертыфікацыі (БЕЛГИСС) угледзелі ў праекце ТУЮ (тэхнічных умоў) вынаходніцкі ўзровень і накіравалі дакументы па распрацоўцы на ўзгадненне ў некалькі ведамстваў. У УГАИ МУС і ў Мінпрыроды ўзгадненне мінула без праблем. І цалкам інакш ішло справу ў Аб'яднаным інстытуце машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук (НАН). Распавядае аўтар: – Узгадненне з арганізацыяй, якая сама павінна займацца падобнымі распрацоўкамі, набыла характар праблемы. Гэта мімаволі наводзіць на думку: ці патрэбныя наогул такія ўзгадненні, уяўлялыя ўзаконенае поле дзейнасці па перахопе чужых ідэй. Бо, выкарыстаючы фантастычныя магчымасці НАН, вынаходствы можна прадставіць як свае выпакутаваныя, абвінаваціўшы самога жа аўтара ў плагіяце. Адзін з службоўцаў, якія займаюць даволі высокую пасаду ў Інстытуце машынабудавання, убачыўшы дакументы, спачатку «страціў» ліст з просьбай аб узгадненні, папытаўшы пры гэтым усталяваць прыладу на аўтамабілі інстытута для самастойнага тэставання (нібы вынікі ў пратаколах моцна завышаныя). А праз тыдзень заявіў, што яго арганізацыя наогул не мае правы ўзгадняць падобныя праекты і таму трэба замяніць ліст на іншае — з просьбай аб навуковай адзнацы. Я яму паверыў. Замяніў. І ён тут жа запатрабаваў усё па распрацоўцы. Ліст прыйшлося адклікаць. Праз сакратара дамовіўся аб сустрэчы з дырэктарам інстытута акадэмікам М.З. Высоцкім. Але ў прызначаны час мяне чакала група людзей, сустрэцца з ім не далечы. Па іх паводзінам было відаць: каб толькі шэф не пазнаў аб мастацкай самадзейнасці. Разыйшліся так: я ім — паперу, што прылада не з'яўляецца вынаходствам, яны мне — што і ўзгадненне з імі не трэба. Мэта і сродак Аўтар ідэі прызнаецца: дасягнуўшы мэты, разумееш, што ты — толькі сродак. У 2009 году «Прылады актывацыі паліва» занесеныя ў рэестр дзяржаўнай рэгістрацыі Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальным цэнтрам інтэлектуальнай уласнасці на распрацоўку выдадзены патэнт. Распрацоўка мае спецыфічную вобласць і методыку ўжывання, сваю нішу і валодае вельмі высокімі характарыстыкамі. Для яе ўкаранення патрабуецца вытворчая база і інвестыцыі. Але падняць такую махіну ў адзіночку нават рамантыку не пад сілу. Праводжаныя даследаванні прывялі да цяжкага матэрыяльнага становішча сям'і. Яго дарэшты «дабіла» пастанова Саўміна ад 15.12.2008 г., приравнявшее кватэру, на якую аформлена ЧУП, да прамысловага прадпрыемства са ўсімі вынікаючымі наступствамі. Телятицкий звярнуўся ў Пінскі гарвыканкам, а затым і ў аблвыканкам з просьбай аб адтэрміноўцы плацяжоў за камунальныя паслугі. Пакуль чакаў адказу — выклікалі па месцы жыхарства ў таварыскі суд разам з алкаголікамі. Прыйшлося тлумачыць, чаму шматдзетная сям'я, па гэтым жа чынніку (афармленне ЧУП на ўласнай жылплошчы) пазбаўленая сацыяльнай падтрымкі, не можа плаціць за кватэру па падвышаных тарыфах. Пасля звароту ў аблвыканкам дапамаглі змяніць юрыдычны адрас. Але праблема засталася. За віртуальны пляц плаціць трэба, пакуль ЧУП не працуе па аб'ектыўных чынніках. Fuel MAX ні пры чым «Трафейная рацыя на паўправадніках або на лямпах?» — «Для ўсіх паўтараю: рацыя на бронецягніку». Дыялог герояў вядомага анекдота адлюстроўвае парадокс якая склалася сітуацыі. Няпростыя апынуліся амерыканцы. Fuel MAX — кампраміснае юрыдычнае і тэхнічнае рашэнне. «Даследнікі, працавалыя над гэтай тэмай, — лічыць іх апанент з Пінска, — адказваючы на пытанні «як?» і «чым?», зашлі ў тупік, выпусціўшы галоўнае: што гэта такое. На дадзены момант спрэс адсутнічае якое-небудзь паняцце аб прадмеце (хоць ён у ўсіх на слыху). Няма фізічнай велічыні». Вылучыўшы гэтае пытанне і адказаўшы на яго, пинчанин разблытаў клубок «незразумелага» нескарыстанні ў аўтапраме: існыя рухавікі проста не гатовыя да працы з падобнымі прыладамі. Бо ў лепшым выпадку «якія тлумачацца» эфекты з'яўляліся выпадкова — або не з'яўляліся наогул, у горшым — не кантраляваліся. Рухавікі неабходна мадэрнізаваць, перакананы Сяргей Телятицкий. Як? Пададзеная заяўка на вынаходства, праводзіцца патэнтавая экспертыза. На выпрабаваннях атрыманы шэраг, здавалася бы, невытлумачальных і, на першы погляд, фантастычных вынікаў. Гэта погляд за гарызонт. Тамака — новы рухавік. І, магчыма, ДВФ — не лепшая прылада, якое рэалізуе ўсю моц рэжымаў. Наступныя даследаванні абяцаюць новыя вынаходствы і адкрыцці. Але гэта праца калектываў, такіх як НАН і автоконцерны. Так гэта або няма — пакажа час. Хоць ужо зараз ясна, што «адмысловыя магнітныя палі» украінскага «Тонусу», «адмысловыя фізічныя палі са звышмоцнымі алейнымі плёнкамі» расійскага АСК, кластары, расщепляемые амерыканскімі Fuel MAX, тут ні пры чым. vb.by |
| < Пред. | След. > |
|---|