| У пасёлку ідзе рэканструкцыя палаца Сапегаў. |
|
|
|
І Ружаны паўстануць з попелу… Ружаны — мілы пасёлак са хвалебным мінулым. Пару цэнтральных вуліц, на якіх раскінутае гістарычная пышнасць упярэмежку з сучаснасцю. Акрамя знакамітага Ружанскага палаца роду Сапегаў, тут ёсць нядрэнна якая захавалася, але нядзейная сінагога, высокі каталіцкі храм, з першага погляду падобны на гарадскую ратушу, будынкі кляштара з царквой, у мінулым уніяцкай, а цяпер праваслаўнай. На фасадах хат выразна прасочваецца напластаванне культур. Вось тыповыя пабудовы, збудаваныя яшчэ да Першай сусветнай вайны, а тут, дзе хата дзіцячай творчасці і дзіцячая бібліятэка, — строгі канструктывізм польскага перыяду 20-30-х гадоў ХХ стагоддзі. Шматлікія гістарычныя архітэктурныя аб'екты XVI-XVII стагоддзяў сёння знаходзяцца ў будаўнічых лясах. У тым ліку палац Сапегаў — хворая тэма для аматараў гісторыі. На першы погляд, нават дзіўна, як яму атрымалася захавацца на працягу доўгіх дзесяцігоддзяў забыцця. Зрэшты, разглядаючы будынкі бліжэй, дзівіцца перастаеш. Час знішчыла ненадзейныя, па ўсёй бачнасці, драўляныя перакрыцці, але аснова — сцены — засталася. Чырвоныя цагліны дужа, на стагоддзі, счэпленыя бетонам. Самі жыхары пасёлка сваёй пакуль не аграненай жамчужынай ганарацца. Ад малой да вялікай. Нават школьнікі — па выглядзе вучні пачатковых класаў — з захапленнем заяўляюць: «Гэты палац пабудавалі Сапегі! А яшчэ яны пабудавалі цэрквы, цяпер засталося дзве, а калісьці ў Ружанах іх было восем». Мусіць, улетку руіны палаца ўражваюць яшчэ больш. Бо цяпер асноўныя роўныя дарожкі засыпаныя снегам. Але больш за ўсё дзівіць не сам палац, а яго падзямелля, якія, здаецца, сыходзяць уніз на некалькі паверхаў. Якія таямніцы яны захоўваюць? У Ружанскага палаца — незайздросны лёс. Калісьці ён прымаў высокіх госцяў, сюды, да Сапегаў, заязджалі нават польскія каралі. Але потым, у другой палове XIX стагоддзі, пышныя аппартаменты сталі складамі суконнай фабрыкі. А ужо ў гады сусветных войн моцна папакутавалі падчас бамбёжак. Спробы рэанімаваць палац прадпрымаліся, і не адзін раз. Спачатку — палякамі ў міжваенны час. Потым — у 70-80-е гады. Але кожны раз не атрымоўвалася давесці справу да канца. У першым выпадку перашкодзіла Другая сусветная вайна, у другім — распад Савецкага Звяза і скарачэнне фінансавання. Яшчэ адзін шанец паўстаць з попелу прадставіўся толькі цяпер. Наступную долю вызначылі годна: тут будзе адчынены музейны комплекс. У уязной аркі высяцца будаўнічыя лясы, ды і сама яна змянілася да непазнавальнага ў параўнанні са здымкамі блізкага 2008 гады. Уваход на тэрыторыю комплексу зараз абтынкаваны і выфарбаваны светлай фарбай — у поўнай адпаведнасці са старымі здымкамі. Да драбнюткіх падрабязнасцяў адноўленыя ўзоры збору цэнтральнай — самой высокай — аркі. Пад дах падвялі ўсходні флігель. Улічваючы, што яшчэ мінулым улетку нічога гэтага не было, рэканструкцыя вядзецца даволі хутка. Зрэшты, галоўны адмысловец па ахове гісторыка-культурнай спадчыны кіравання культуры аблвыканкама Леанід Нестерчук справядліва заўважае, што рэстаўрацыя — справа тонкае і далікатнае. Пачатку ўласна рэканструкцыі папярэднічала доўгая падрыхтоўчая праца. Дарэчы, спрэчкі з нагоды некаторых дэталяў вядуцца дагэтуль. Напрыклад, якая постаць павінна вянчаць арку? На гравюры Напалеона Арды прыкметны зламаны пастамент. А на эскізе архітэктара комплексу Яна Бекера пазначаная статуя. Але гэта толькі эскіз, які потым суцэль мог змяніцца. Сёння пачата праектаванне другога флігеля. Не выключана, што да яго рэстаўрацыі прыступяць сёлета, раўналежна завяршаючы працу на ўжо адноўленых частках комплексу. Далей мяркуецца рэканструкцыя аркады. А вось больш-меней пазначаны найблізкі лёс самога палаца — расчыстка і кансервацыя. Аб узнаўленні прамовы пакуль не вядзецца — былі бы магчымасці, у тым ліку і фінансавыя, завяршыць тое, што ўжо запланавана. Тым не менш без галоўнай сваёй каштоўнасці — замка ва ўсёй яго красе — Ружанская карона будзе бліскаць не ў поўную сілу. А яго, бляску, у гэтым пэўным выпадку вельмі жадалася бы… vb.by |
| < Пред. | След. > |
|---|
