| Фінансавы лікбез ад Сяргея Дэраша: калі вельмі патрэбныя грошы |
|
|
|
Гэтым разам мы папыталі фінансавага аналітыка Сяргея Дэраша растлумачыць чытачам «БГ», чаму ў банкаўскіх абменніках вось ужо тры месяца няма валюты. Наш сталы эксперт таксама распавёў, якімі наступствамі для эканомікі краіны можа абвінуцца цяперашні стан нявызначанасці на валютным рынку, да чаму можа прывесці адміністрацыйнае рэгуляванне коштаў, і прысвяціў у некаторыя тонкасці вялікай гульні па распродажы дзяржуласнасці. Афіцыйны курс не рынкавы - Чаму пры цяперашнім вельмі стабільным афіцыйным курсе рубля па-ранейшаму вельмі складана купіць валюту? Чаму Нацбанк не падтрымлівае курс беларускага рубля, не праводзіць інтэрвенцыі на біржы, калі, як зазначыў прэзідэнт, «сапраўды пралічылі і вызначыліся з курсам»? - Валюты няма, таму што, як вы адзначылі ў пытанні, Нацбанк не праводзіць інтэрвенцыі на біржы. Адпаведна, у камерцыйных банкаў няма магчымасці купляць там валюту для абменнікаў. А такая сітуацыя склалася, таму што афіцыйны курс не рынкавы. Ён прыкладна адсоткаў на 20 ніжэй таго раўнаважкага курсу, які ўжо склаўся на чорным рынку наяўнай валюты. Адпаведна, валюты і няма. Няма сэнсу прадаваць яе танней, калі на чорным рынку, дзе яна круціцца, яна варта даражэй. А Нацбанк не праводзіць інтэрвенцыі, таму што разумее: паколькі курс ніжэй рынкавага, попыт будзе вышэй, чым прапанова, і яму прыйдзецца пакрываць гэтую розніцу з сваіх уласных рэзерваў. Рабіць гэта ён не жадае. Да таго ж зараз існуе так званы адкладзены попыт на валюту са боку людзей, якія яе не могуць купіць. І гэты адкладзены попыт досыць вялікі. Гэта значыць калі зараз нават пры раўнаважкім курсе адкрыць валютны рынак, то першапачатковы воплеск попыту будзе такі, што ёсць небяспека знясіліць рэсурсы Нацбанка. А яны і так сёння (З.Дэраш адказваў на пытанні «БГ» 20 чэрвеня - заўв. аўтара) даволі абмежаваныя. У структуры золатавалютных рэзерваў нараўне з манетарным золатам і іншымі актывамі валюты даволі трохі - парадку 1,8 мільярда даляраў. (21 чэрвеня Беларусь атрымала першы транш крэдыту Антыкрызіснага фонду ЕЎРАЗЭС у суме $800 млн. Сродкі залічаныя на рахунак Міністэрствы фінансаў Беларусі ў Нацыянальным банку. Аўтаматычна яны ўключаюцца ў склад золатавалютных рэзерваў- заўв. аўтара). І шанцаў усё менш і менш - Якімі наступствамі для эканомікі можа абвінуцца цяперашні стан нявызначанасці з курсам беларускага рубля? - Наступствы мы ўсё ўжо бачны. Першае - гэта фактычна мёртвы межбанк, дзе праходзіць толькі нейкае дырэктыўнае перамяшчэнне валюты паміж дзяржпрадпрыемствамі ў рамках канцэрнаў. Прыватнікам-імпарцёрам купіць валюту практычна немагчыма. Адпаведна, такая сітуацыя прыводзіць да прыпынку, да паўзы ў іх дзейнасці. Некаторыя з іх зусім спыняюць працу. А гэта азначае магчымае будучыню банкруцтва і магчымае беспрацоўе, звязаную з гэтым. Па-другое, гэтая адсутнасць валюты ў абменніках. І шанцаў на тое, што яна там з'явіцца, усё менш і менш. Па-трэцяе, прыходзіцца хітрыць прадпрыемствам, якія змушаныя прадаваць валюту ў рамках абавязковай 30-адсоткавага продажу валютнага ратунку. Яны зараз актыўна звяртаюцца да розных схем, каб гэты свой валютны ратунак схаваць дзесьці на нейкіх рахунках. У прыватнасці, аб гэтым сведчыць рост абарачэння на біржы рублёў. Гэта гаворыць аб тым, што выкарыстоўваюцца схемы пакідання валютнага ратунку на рахунках адмыслова адчыненых фірм, своеасаблівых пракладках, грубіянска гаворачы. Па-чацвёртае, прыпыненне дзейнасці і зачыненне імпарцёраў азначае, што памяншаецца асартымент, аж да таварнага дэфіцыту імпартных тавараў. Атрымоўваецца, што такім варварскім спосабам вядзецца барацьба з імпартам. - А да чаму можа прывесці абмежаванне коштаў? - Ва ўмовах адміністрацыйнага стрымлівання коштаў становіцца выгодным экспарт з дапамогай так званых чоўноў. Адпаведна, памяншаецца валютны ратунак прадпрыемстваў, вываз прадукцыі якіх на экспарт здзяйсняецца такім вось чоўнавым спосабам, гэта значыць высілкамі насельніцтва. Спрабуючы дужацца з гэтай з'явай, дзяржава выдае пастановы накшталт таго, якое было з нагоды вывазу паліва і некаторых іншых тавараў. Адгэтуль жа і растуць ногі заяў па аб тым, што калі хто паедзе на працу за мяжу ў якасці гастарбайтэра, то будзе аплачваць 100% кошты камунальных паслуг. Такім чынам улады спрабуюць абмяжоўваць народны экспарт тавараў і такім жа макарам спрабуюць абмяжоўваць народны экспарт паслуг, у дадзеным выпадку будаўнічых. Паколькі кошты на сацыяльныя тавары часцяком аказваюцца ніжэй сабекошты вытворцаў, ім гэтыя тавары вырабляць проста невыгодна. На экспарт яны ідуць нармалёва, а ўнутраны рынак агаляецца, як гэта было ў Менску з кефірам. Тут яшчэ працуе той фактар, што закваска-то імпартная. Адпаведна, узнікае праблема з яе набыццём, нават прытым што яна дае нейкія капейкі ў сабекошты. Таму што калі ў вас няма валюты для нейкага маленькай дэталькі, кампанента вытворчасці, то ў вас спыняецца ўся вытворчасць. З-за таго што вырабляць на ўнутраны рынак становіцца ўсё меней выгодна, утворыцца гэты самы таварны дэфіцыт, праблему якога ўлады зноў жа спрабуюць вырашаць адміністрацыйным спосабам, складаючы асартыментны пералік, прымушаючы, каб у крамах усё было. І сапраўды гэтак жа з імпартам. Калі выбываюць дзелі імпарцёры, то зразумела, што трэба ўводзіць нейкі інстытут специмпортеров. Аб гэтым таксама ўжо гаварылася, што будуць прызначаць на конкурсах тых, хто будзе гэтым імпартам займацца замест якія зачыняюцца дзеляў кампаній. Вялікая гульня - Як Вы ацэньваеце шанцы на продаж чаго-небудзь з сур'ёзнай, прывабнай дзяржуласнасці, з так званага фамільнага срэбра ў найблізкі час? - Тут складана судзіць. Прапанова структур Сулеймана Керимова аб куплі кантрольнага пакета ПА «Беларуськалій» за 15 мільярдаў - гэта ўвогуле-то вельмі павабная прапанова. Бо гэта самы прынадны актыў, які ў нас ёсць. Падобна, што ён злавіў прэзідэнта на слове, калі той нядаўна на нарадзе сказаў, што кошт «Беларуськалія» у 30 мільярдаў вызначаная і, маўляў, колькі грошай хто прынясе, такую дзель і атрымае. Зыходзячы з гэтай адзнакі атрымоўваецца, што 15 мільярдаў - гэта кантрольны пакет. Зразумела, што гэта то прадпрыемства, якое не жадалася бы прадаваць ніколі, таму што гэта парадку 15% валютнага ратунку, якая паступае ў краіну. Але ў той жа час 15 мільярдаў - гэта сума, якая дазволіць нічога не змяняючы, не звяртаючыся ні да якіх мер рэфармавання эканомікі, працягнуць яшчэ 1,5 - 2 года. Таму спакуса вельмі і вельмі вялікі. І у які бок пераважыць, складана сказаць. Думаю, нейкая прыватызацыя пайдзе. Проста вельмі патрэбныя грошы. І ёсць небяспека, што такога роду ўгоды могуць адбыцца. - Але 17 чэрвеня з'явілася інфармацыя, што акцыянеры ААТ «Уралкалий» адмовіліся ад куплі ПА «Беларуськалій». Аб гэтым, па інфармацыі расійскіх СМІ, паведаміў адзін з саўладальнікаў «Уралкалия» Аляксандр Несис у кулуарах Пецярбургскага міжнароднага эканамічнага форума. - Я думаю, што гэта проста ідзе гандаль. Гэта элемент гульні на паніжэнне. Таму што расійскі «Ашчадбанк» заяўляў аб тым, што ў яго структуры ўжо звярнуліся за крэдытнай лініяй на набыццё «Беларуськалія» і сам банк гатовы стаць кансультантам па гэтай угодзе. Усё гэта вялікая гульня. Адзін бок імкнецца не пратраціць, а другая - збіць кошт. |
| < Пред. | След. > |
|---|