| Тамара Ялковская: «Нельга экалогію прыносіць у ахвяру эканоміцы» |
|
|
|
Брэсцкая вобласць прыняла эстафету IX Рэспубліканскага экалагічнага форума. 26-27 жніўня ў горадзе над Бугам памкнуцца людзі са ўсёй краіны, унеслыя прыкметны фундуш у рашэнне яе экалагічных праблем, а таксама прадстаўнікі прыродаахоўных арганізацый Расеі, Украіны, Літвы і Польшчы. Напярэдадні такой маштабнай падзеі ў жыцці Брэста нам атрымалася сустрэцца з Тамарай Ялковской, старшынёй Брэсцкага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, каб пагаварыць, вядома жа, аб узаемаадносінах чалавека і прыроды. Тамара Анатолеўна, тэмай цяперашняга форума названая ахова лясоў, аднак яго заяўлены лейтматыў шмат шырэй і гучыць як «Жыццё ў гармоніі з прыродай – шлях у будучыню». Па вашых адзнаках, нам атрымоўваецца дасягаць такі гармоніі? – Мы да гэтага імкнемся. Проста сёння нельга недаацэньваць усё нарастальнай нагрузкі на прыроднае асяроддзе, выкліканай інтэнсіўным выкарыстаннем чалавекам прыродных рэсурсаў. Менавіта з гэтым звязаныя глабальныя экалагічныя праблемы сучаснасці – ад знікнення асобных выглядаў флоры і фауны да змены клімату. Нажаль, шматлікія праявы рэакцыі прыроды на неразумнае, варварскае да яе стаўленне часткова кранулі і Брэсцкай вобласці. Ну вось, а ўсе госці Брэстчыны кажуць, што ў нас вельмі чыстая краіна, разумеючы ў тым ліку і яе экалагічны стан… У нас, мабыць, і праўда няма такіх вострых, прынамсі, бросающихся ў вочы, праблем з забруджваннем глебы, паветра або воды, як у іншых краінах. І усёткі – якія пытанні сёння патрабуюць першачарговага рашэння? – У рэчаіснасці такіх праблем нямала. У самім Брэсце відавочна варта праблема забруджвання паветра выкідамі аўтатранспарту, у тым ліку транзітнага, які рухаецца да мяжы і ад мяжы. Адзін з шляхоў яе рашэння – будаўніцтва аб'язной аўтадарогі. Сярод першачарговых задач – будаўніцтва вычышчальных будынкаў у Столине, рэканструкцыя іх у Бярозе і завяршэнне рэканструкцыі гарадскіх вычышчальных будынкаў у Брэсце. У двух райцэнтрах вобласці – Ганцэвічах і Ляховичах – дагэтуль не пабудаваныя станцыі обезжелезивания. Набалелае пытанне – будаўніцтва палігона цвёрдых бытавых адыходаў для Столина і Белаазёрска-Бярозы. Акрамя таго, рашэнні патрабуе праблема ўтылізацыі і наступнай перапрацоўкі складанай бытавой тэхнікі (кінескопы, ВК-маніторы, лямпы напальванні і іншае). Усе гэтыя праблемы вядомыя і паэтапна вырашаюцца. Аднак галоўнай, на мой погляд, сёння з'яўляецца праблема недахопу культуры паводзін у людзей усіх вякоў. Мы, нажаль, не ўмеем сябе весткі на прыродзе. Паглядзіце толькі, якія горы смецця пакідаюць якія адпачываюць у лесе пасля пікнікоў! Каб змяніць іх прытомнасць, навучыць асцярожнаму стаўленню да прыродных багаццяў, мала караць штрафамі. Трэба фармаваць у грамадстве экалагічная прытомнасць, падвышаць культуру. Гэта вялікая асветніцкая праца, і яна мае велізарнае значэнне для захавання прыроднай спадчыны ў будучыні. – Аднак найбольшая шкода навакольнаму асяроддзю наносіцца не асобнымі людзьмі, а, скажам так, рашэннямі, якія прымаюцца на куды больш высокім узроўні… Да прыкладу, у чэрвені гэтага года выйшла пастанову Саўміна № 794 «Аб некаторых пытаннях здабычы торфу і аптымізацыі сістэмы асоба ахоўных прыродных тэрыторый», паводле якога пад распрацоўку торфу пападаюць шэраг заказнікаў рэспубліканскага значэння, у тым ліку «Выганашчанскае». Грамадскія экалагічныя арганізацыі заклікалі ўрад Беларусі адмовіцца ад такіх планаў, лічачы, што здабыча торфу на тэрыторыях заказнікаў вырабіць ім непапраўная шкода. Якую пазіцыю ў гэтым пытанні займае ваша структура? – У рэчаіснасці гэта пытанне вельмі вялікі, спрэчны і патрабуе дэталёвага вывучэння. Інтэнсіўная здабыча торфу ў мінулым прывяла да памяншэння яго запасаў у краіне. Радовішчы з вялікімі тарфянымі пакладамі ў асноўным засталіся цяпер толькі на ахоўных прыродных тэрыторыях. У большасці сваім гэта вытокі рэк, дзе склаўся свой біяцэноз, часцяком – цалкам унікальны. Распрацоўка і здабыча торфу безумоўна прывядзе да розных непажаданых экалагічных наступстваў. Я не кажу, што весткі тамака распрацоўку нельга ні пры якіх умовах. Тут патрэбен вельмі дэталёвы аналіз сітуацыі, і выконваць яго павінны сумесна эколагі і вытворцы. Нельга прыносіць экалогію ў ахвяру эканоміцы і наадварот. Трэба разумнае іх спалучэнне. Але, паўтаруся, гэта тэма для асобнай гутаркі. – У шэрагу населеных пунктаў вобласці, у тым ліку і некаторых райцэнтрах, дагэтуль вычышчальныя будынкі сцёкавых вод пабудаваныя па прынцыпе палёў фільтраванні. Гэта нават не ўчорашні – заўчарашняе стагоддзе. Што мяркуецца зрабіць у гэтым кірунку? – Цяпер на тэрыторыі Брэстчыны эксплуатуецца 410 будынкаў натуральнай біялагічнай ачысткі сцёкавых вод, уяўлялых сабой поля фільтравання агульным пляцам 854,3 га. 80 з іх знаходзяцца на балансе СПК, 283 – на балансе прадпрыемстваў ЖКГ. І праца па падвышэнні ступені ачысткі сцёкавых вод, рэканструкцыі дзейсных вычышчальных будынкаў і будаўніцтву новых, з эфектыўнымі тэхналогіямі ачысткі, у вобласці ідзе стала. Пры гэтым прыярытэты пры новым будаўніцтве аддаюцца будынкам штучнай біялагічнай ачысткі. Так, працягваецца рэканструкцыя вычышчальных будынкаў у Брэсце і Пінску. У Івацэвічах яна ўжо падыходзіць да канца. Старыя будынкі былі прадстаўленыя тут 32 картамі біялагічных сажалак. Пасля завяршэння прац гэта будуць вычышчальныя будынкі біялагічнай ачысткі ў штучных умовах з выпускамі ў водны аб'ект. Вырабленая праектна-каштарысная дакументацыя на будаўніцтва сучасных вычышчальных будынкаў для Столина і Камянца, завяршаецца распрацоўка ПСД па будынках каналізацыі для Жабинки. Будаўніцтва гэтых будынкаў уключана ў праект Дзяржаўнай праграмы па водазабеспячэнні і водаадвядзенню «Чыстая вада» на 2011-2015 гады, і іх узвядзенне дазволіць рэкультываваць 55 га землі, якія цяпер знаходзяцца пад палямі фільтравання. Тамара Ялковская. Тамара Ялковская. – Нярэдка ў рэдакцыю «Вячэрняга Брэста» звяртаюцца жыхары Брэста і рэгіёнаў, якія знаходзяць то які выпаў з гнязда птушаняці, то параненага зайчаняці. І мы ведаем сапраўды: калі бы не некалькі энтузіястаў, якія заўсёды адгукаюцца на нашы званкі, то дапамагчы трапіўшым у бяду дзікім жывёлам і птушкам было бы няма каму. Можа быць, каштавала бы задумацца аб стварэнні цэнтраў па рэабілітацыі дзікіх жывёл? – Я толькі за. Жадаю толькі сказаць, што тэлефануюць з нагоды «найденышей» і нам, і вельмі часта апыняецца, што птушаня або жывёла на справе зусім не патрабаваліся ў тым, каб іх ратавалі. Спачувальнасць да братоў нашым малодшым – выдатная якасць, але, нажаль, большасць людзей не ў стане разабрацца, патрабуецца дапамога або няма. Хаджала, што толькі што якое нарадзілася ласяня з лесу забіралі, думаючы, што лосиха загінула, а тая ў гэты час стаілася непадалёк. Такая «дапамога» практычна заўсёды прыводзіць да згубы жывёлы, таму як у яго з-за змены корму пачынаюцца хваробы, звязаныя з страваваннем. Але, вы правы, бываюць і іншыя сітуацыі, калі жывёла сапраўды пападае ў бяду. І у гэтым выпадку, вядома жа, яму трэба дапамагчы. Ёсць іншы пункт гледжання, у тым ліку і сярод нашых адмыслоўцаў, якія кажуць, што ў прыродзе мільёны гадоў ідзе натуральны адбор, калі выжываюць наймоцныя, а слабыя і хворыя гінуць. Але асабіста я лічу, што калі можна дапамагчы, да прыкладу, якое пашкодзіла крыло буслу, то гэта трэба зрабіць. І вось тут устае пытанне аб стварэнні цэнтра па ператрымцы жывёл, аб якім вы кажаце. Гэтае пытанне паднімаецца не першы год, але, нажаль, ніяк не вырашаны. Гарадзенцам у гэтым плане лягчэй – у іх ёсць заапарк. Нам у апошнія гады выдатна дапамагае парк адпачынку ў Брэсце – яны з задавальненнем бяруць да сабе такіх «найденышей» і выходжваюць іх. Але ўсёй праблемы гэта не вырашае. – Напэўна на Брэстчыне ёсць прыродны куток, які вам асабліва дарог. Распавядзеце аб ім? – Ёсць месца недалёка ад Брэста, куды мяне заўсёды цягне, – Белае возера. Я ведаю тамака ўсе сцяжынкі, затоки, палянкі ў лесе. Няма года, каб я тамака не адпачывала. Гэта адно з маіх найлюбых месцаў у Беларусі. Грабавы гай, Таемнае возера… – велізарнае мноства куткоў, кожны з якіх выдатны і ўнікальны. Дзіўнае месца, у яго вельмі моцная энергетыка. Заўсёды вяртаюся адтуль з пачуццём, быццам мінула нейкае духоўнае ачышчэнне. Нажаль, цяперашнім улетку мне атрымалася пабываць на возеры зусім нядоўга. – Можа быць, яшчэ атрымаецца нагнаць? – Ці наўрад атрымаецца. Але буду імкнуцца… |
| < Пред. | След. > |
|---|